11 weken de kleintjes zullen nu rond 5 tot 5½ cm zijn en wegen nu elk zo'n 10 gram. Ongeveer nu kunnen ze slikken, en schoppen, en laten we niet vergeten dat elke dag ze weer een stuk verder zijn in hun ontwikkelingen. Nagels en haar begint nu ook te groeien. De vitale organen zoals de longen, nieren, lever en hersenen enz. zijn nu volledig ontwikkeld. Hun kleine hart pompt het bloed door heel het lichaam. Het hoofdje van beide babies is half de lengte van het gehele lichaam, als je deze week een echo laat maken zul je heel duidelijk de ruggengraat kunnen zien. Misschien voel je je nu al weer wat beter, vergeet nu niet om je aan te melden voor zwangerschapsyoga of gymnastiek 

Veel voorkomende klachten:  Deze klachten komen vaak voor tijdens de zwangerschap ook al zijn ze lastig zullen ze niets ernstig zijn. Mocht je een van deze klachten die hieronder vermeld zijn hebben neem dan altijd even contact op met de gynaecoloog/vroedvrouw, of afd. gynaecologie. 

Aambeien zijn een soort van spataderen rond de anus. Hoe merk je dit? Wanneer je ontlasting pijn doet, of met bloedverlies gepaard gaat. Het ontstaat meestal door een verstopping of een chronische hoest. Je kunt dit toch een klein beetje tegen gaan door vezelrijk te eten en veel te blijven drinken. Mocht je nou toch last van aanbeien hebben, houd de anus goed schoon om irritatie tegen te gaan en vraag je huisarts om een crème. Mochten de aambeien jeuken, houd er dan een ijszak tegen aan. 

Blaas  Aan het begin en einde van je zwangerschap, moet je vaker plassen. Moet je midden in de nacht vaker opstaan probeer dan eens om 's avonds minder te drinken. Ga altijd naar de huisarts als het plassen pijn doet of wanneer er een oranje afscheiding is, of bloed in de urine zit. Het kan zijn dat je een blaasinfectie heb. In dit geval moet je zoveel mogelijk water of gerstewater drinken. 

Bloedend tandvlees Dit kan een teken zijn van ontstoken tandvlees. Masseer je tandvlees met je vingertoppen voordat je poetst, en gebruik een zachte borstel. 

Tip: gebruik Paradontax, het duurt even voordat je aan de smaak gewend raakt, maar het helpt goed. Mocht het nou niet overgaan, is het raadzaam om even langs te gaan bij de tandarts. 

Flauwvallen Dit kan vooral aan het begin en aan het eind van de zwangerschap voorkomen. Omdat er soms te weinig bloed gaat naar de hersenen kun je last krijgen van duizelingen of kun je zelfs flauwvallen.
Met duizelingen probeer dan even te zitten, en maak knellende kleren los. Als je even kunt gaan liggen, lig dan met je hoofd plat en je voeten omhoog. Doe nooit de badkamer deur of wc deur op slot. Je kunt het proberen te voorkomen door, niet te lang staan, geen hete baden te nemen, niet in een rokerig ruimte te zitten of te snel op te staan. Ook is het dan verstandig om wat meer ijzer te nemen, maak voor de dag een heerlijke spinazie salade. Of neem extra ijzer via tablet vorm. 

Maagzuur Als je er achter kunt komen waar je het van krijgt, laat datgene dan staan. Probeer kleinere maaltijden te nemen ( geen 3 grotere maaltijden maar 6 kleinere) probeer rechtop te zitten bij het eten om je maag te ontlasten.
Hoe herken je brandend maagzuur? Het is een brandende pijn onder je borst, in je keel, achter je mond of in je maag. Dit gaat vaak gepaard met opboeren van zuur. 
Hoe wordt het veroorzaakt? Door de ontspanning van een maagklep, waardoor er zuur in je maagpijp kan komen. 
Wat doe ik er tegen? Slaap met een dik kussen onder je , verhoog je hoofdeinde van je bed (evt. met een telefoonboek). Een glas melk, water of bronwater kan zelf al helpen. Vermijd gekruid en vet eten, draag losse kleding. Als je er erg veel last van hebt kun je via de huisarts een drankje krijgen (wat een krijtig smaakje heeft). Uit eigen ervaring, vond ik dat de Graviscon kauw tabletten (pepermunt smaak) het beste werkte. Sommige vrouwen zweren bij vanille vla of yoghurt… het is gewoon een kwestie van uitproberen. 

Jeuk en of huidproblemen Het kan zijn dat je jeuk met of zonder uitslag hebt. Het kan worden veroorzaakt door een slechte hygiëne, transpireren of een overmatige gewichtstoename. Probeer jezelf goed schoon te houden en gebruik talkpoeder of mentholpoeder op de plekken die jeuken. Ook kan de cacaoboter body lotion helpen, mocht je een soort van zwangerschap eczeem krijgen. Hou de huid koel, draag natuurlijke materialen en liever geen centuur (riem). De rode pukkels zijn niet ernstig en gaan vaak vanzelf over. 

Kramp Hoe wordt kramp veroorzaakt? Door een trage bloedsomloop, te weinig zout of het drinken van warme melk voor het slapen gaan.
Waar zit die kramp? Meestal in je benen, het kan zijn dat je ‘s nachts kramp krijgt.
Wat kan ik er tegen doen? Probeer op het pijnlijk been te staan of masseer het been krachtig, soms wil strekken en buigen het probleem oplossen. Loop een blokje om, doe wat yoga oefeningen voor het slapen dit kan soms heel goed helpen. Soms is het nodig om evt. extra kalktabletten te slikken, deze kan je huisarts voorschrijven.
Als je kramp in je voet krijgt, flex en strek deze dan je zult merken dat de kramp snel verdwijnt. 

Misselijkheid Dit gaat soms gepaard met overgeven, de helft van de zwangere vrouwen krijgt er last van. Het kan voorkomen op elk moment van de dag of nacht. Waarschijnlijk heeft het te maken met de hormonale veranderingen in je lichaam. Misselijkheid is heel vervelend maar niet ernstig. Met veel geluk gaat het na week 12-14 vanzelf over. Als het nou niet over gaat meld dit dan gelijk aan de gynaecoloog, vooral als je niets kan binnenhouden, dus ook geen vloeistof.
Wat kun je er zelf aan doen? Eet ‘s morgen een geroosterd boterham of beschuit en neem een slap bakje thee voordat je uit bed komt (een goed excuusje om ombijt op bed te krijgen). Sta daarna rustig en langzaam op. Eet kleine, lichte maaltijden- verspreid dit over de dag, neem als tussendoortje een stuk appel en drink wat water . Eet voordat je gaat slapen een kom met cornflakes met melk. Probeer tussen de maaltijden te drinken en niet bij het eten. Draag loszittende kleding. Zet alles waar je misselijk van wordt weg, word je misselijk van je partners deodorant? koop hem dan een luchtje waar jij tegen kan, of vraag of hij dat ergens op kan spuiten waar jij er geen last van zal hebben. Kun je niet tegen kookluchtjes, koop eten die je niet zelf hoeft klaar te maken, of eet een salade.


Neusbloedingen Tijdens je zwangerschap kun je vaak last hebben van een neusbloeding. Het komt misschien doordat je te hard je neus snuit, hierdoor knappen de bloedvaten. Oplossing is dan ook, minder hard je neus snuiten. Hoe komt het dat je vaker last hebt, van een neusbloeding tijdens je zwangerschap? Je moet niet vergeten dat je tijdens de zwangerschap extra veel bloed in je lichaam hebt, dus ook in de bloedvaten in je neusslijmvlies.
Wat doe ik bij een ernstige neusbloeding? Leun iets voorover en druk op de brug van je neus, of knijp je je neus dicht om de bloedstroom te stoppen. 


Oedeem Wat is dat? Oedeem is een deftig woord voor opgezwollen benen, enkels en vingers. Oedeem is het vasthouden van vocht, vooral in de onderste ledematen. Omdat je baarmoeder op de bloedvaten drukt die het bloed terugbrengen naar het hart.
Hoe weet ik of ik last heb van Oedeem? Je schoenen voelen te strak aan of je sokken knellen, je ringen passen niet meer, en soms kun je putjes in je voeten drukken. Meldt dit bij de gynaecoloog, het kan een teken zijn van zwangerschapsvergiftiging.
Wat kun je er zelf aan doen? Probeer niet te lang te staan, neem vaker bedrust, hou de voeten omhoog. Verhoog het voeteneinde met een telefoonboek. Soms wil een steunpanty helpen, maar probeer vooral geen strakke sokken of schoenen te dragen.

Zwangerschapsvergiftiging: Dit is een aandoening die meestal kan optreden later in de zwangerschap. Je bloeddruk is dan te hoog en er is eiwit in de urine. Het komt zeer zelden voor vóór week 20. Zwangerschapsvergiftiging ontwikkelt zich meestal langzaam, en is zowel gevaarlijk voor jou als jouw kleintjes als dit niet op tijd wordt opgemerkt.
Dit is dan ook een van de redenen dat je eigenlijk nooit een controle mag overslaan. Ook moet je bloeddruk en urine regelmatig gecontroleerd worden. Het is altijd handig om te weten waar je zoal op moet letten, zodat je tijdig de gynaecoloog kunt alarmeren. Mocht zwangerschapsvergiftiging toch optreden, en ernstig worden, dan moet je opgenomen worden. Je moet dan absoluut bedrust houden, en mag dan alleen uit je bed om te douchen en te plassen. Je nierfunctie en bloeddruk worden sterk in de gaten gehouden. Soms is het nodig dat ze je een bloeddrukverlager geven. Jij wordt alleen beter na de bevalling, soms moet je ingeleid worden of moet er een acute keizersnede gedaan worden.
Wat zijn de symptomen? Het opzwellen van voeten, enkels, gezicht en handen (doordat je vocht vasthoud). Een verhoogde bloeddruk (140 over 100), er zit eiwit in de urine (daarom is het verstandig om bij elke controle urine mee te nemen) en een overmatige gewichtstoename. Als je merkt dat je ongeveer 1kg per dag aan komt, een strak gevoel (band gevoel) rond je buik hebt, pijn hebt onder je rechter rib of zelf grieperig aanvoelt- 'trek dan gelijk aan de bel'. Soms lukt het om via Promethazine of een ander medicijn het onder controle te krijgen, zodat de kleintjes langer in jouw buik kunnen blijven. 1 dag in jouw buik zijn 3 couveuse dagen. Uiteindelijk wordt er toch ingegrepen door een inleiding of keizersnede als de moeder en of de kinderen achteruit gaan. 

Pijn in je ribben Rond de 30 weken bij een eenlingzwangerschap, zit de bovenkant van de baarmoeder vrij hoog, en kun je vlak onder je borsten pijn hebben. Je voelt je het beste als je rechtop zit, of op een plat bed ligt. Probeer een houding te nemen waarbij je het niet voelt. Soms moet je je van boven uitrekken om je ribbenkast vrij te maken van je baarmoeder. Dit kan bij een tweelingzwangerschap al optreden rond de 27ste week of eerder


Rugpijn op elk moment van de zwangerschap kan dit op gaan treden, vooral als je buikspieren niet sterk genoeg zijn om al dat extra gewicht te dragen. Soms is het nodig opnieuw te leren hoe je het beste kunt zitten en staan. Als je staat, probeer dan zo recht mogelijk te staan en leun niet achterover (ook al ben je zo trots op je buik). Draag liever platte schoenen, trek je billen in en hou je schouders laag. Moet je iets oprapen van de grond, ga dan door je knieën Bij andere bezigheden probeer zoveel mogelijk te hurken, of te zitten. Probeer bij het zitten zo goed mogelijk je rug te ondersteunen, door goed te zitten achter in een stoel. Soms is het nodig om een opgerolde handdoek of kussen in het holletje van je rug te leggen. Ook kan een skippybal een goede zithouding geven. Als je op de bank zit probeer dan zoveel mogelijk in een kleermakerszit te zitten. 
Slapen/liggen; het is belangrijk dat je een stevig matras hebt, probeer plat op je rug te liggen of op je zij. Sommige vinden het fijn om zich met kussen in te nestelen als ze op hun zij liggen. Probeer dan eens kussens onder je hoofd en bovenarm, onder je buik en onder de bovenste knie en heupen om pijn boven in de rug te verlichten. Wat ook goed kan werken is, als je plat op je rug slaapt om een extra kussen onder je hoofd en knieën te leggen. Het ligt er natuurlijk aan hoe jij het lekkerste slaapt. 
Opstaan; probeer dan eerst op je zij te rollen en dan met behulp van je armen op te staan, zodat je je buik en rugspieren niet forceert. 
Tillen; het is niet raadzaam om zwaar te tillen, moet je zware dingen dragen, verdeel het gewicht goed en houd het dicht tegen je lichaam aan. Wat een tijdelijke oplossing kan zijn is om een boodschappenwagentje te kopen, zodat je de boodschappen trekt. Probeer wel constant van arm af te wisselen. Je kunt voor rugpijn goede tips meekrijgen van de zwangerschapsgym of yoga. Zo leer je de ruggengraat te ontlasten door zoveel mogelijk op handen en knieën te zitten. Een heerlijke oefening is de kattenrug, doe dit zo vaak als je kunt en als je er zin in hebt. 

Tintelingen Worden veroorzaakt door extra lichaamsvocht, die druk uitoefent op je zenuwen en pezen. Probeer je handen boven het hoofd te houden en beweeg met je vingers heen en weer. 

Seks (later in de zwangerschap); Je zult merken hoe dikker het buik wordt, dat het klassieke standje (man boven) niet prettig is. Maar dat is geen reden om niet meer te vrijen. Probeer de lepeltjes positie (waarbij beide gezichten dezelfde kant opkijken). Of op z’n hondjes, waarbij jij kunt knielen of vooroverbuigen zodat je partner van achteren bij je naar binnen kan gaan. En zo kun je op vele andere verschillende manieren vrijen.

Met 12 weken is de meest cruciale ontwikkeling klaar, en hoef je je daar geen zorgen meer om te maken. Deze week begint de navelstreng bloed te circuleren tussen de foetussen en de groep membranen in de baarmoederwand. Deze zullen de placenta vormen, die jouw babies zal voeden.
Wanneer de kleintjes het willen kunnen ze nu lippen op elkaar doen, hun wenkbrauwen fronsen en gekke bekken trekken. Na 12 weken laten we de naam embryo echt los om ze nu foetus te noemen. 

Wat gebeurt er bij jou Jij hebt nu veel minder kans op een miskraam. het laat niet weg dat je door heel je zwangerschap er wel bang voor kunt zijn. 
Vergeet niet dat als je vragen heb voor je gynaecoloog het op te schrijven voor het eerst volgend bezoekje. 
Werk jij fulltime? Nu is de tijd om parttime te werken... ga niet de heldin uithangen, vergeet die ene collega die 1 week voordat de vliezen braken nog werkte. 
Wil je niet of kun je niet parttime werken, probeer zo min mogelijk hooi op je vork te nemen. Je kunt al in een vroeg stadium last krijgen van harde buiken als je niet je stress vermindert. 
Ook zou je nu na moeten gaan, tot hoever je via jouw verzekering gedekt bent, kijk of je iemand kunt vinden die bij jou in de laatste maanden het huishouden doet, die hulp kun je echt goed gebruiken.
Ben je van plan na de bevalling terug te keren naar je werk? Meld je alvast aan bij het kinderdagverblijf, dit omdat er vaak een lange wachttijd is. Ook al zijn jouw kleintjes nu heel klein, kun je later toch voor verrassingen komen te staan. Het is van belang dat je zoveel mogelijk probeert te regelen voordat ze er zijn.

13 weken  vanaf nu zullen je kleintjes rond de 7,5 cm zijn en wegen zo'n 28 gram. Aan het eind van deze week zijn je baby´s geheel gevormd. Maar als ze nu geboren zouden worden, is er geen kans dat ze het zouden redden. Je zou toch denken als alle organen ontwikkeld zijn ze het zouden redden! Ook al zijn de organen aanwezig, ze hebben de rest van de zwangerschap nodig om te rijpen. Ook al is het grootse gevaar al geweest, moet je toch uitkijken voor syfilis, rode hond en een paar zeldzame tropische ziekten. 

Wat gebeurt er bij jou Rond deze tijd kun je ook striae krijgen, je kunt jezelf nog zo goed insmeren maar striae is blijvend en is er weinig aan te doen. Hou gewoon in je achterhoofd dat het minder zichtbaar zal zijn na de zwangerschap.

Sommige  zwangeren onder ons krijgen nu een mooie zwangerschapslijn (de linea nigra), eerst roodachtig, later verkleurt het, en zal na de zwangerschap verdwijnen het kan zijn dat deze streep zelfs 10 maanden na de zwangerschap vaag zichtbaar blijft. 

Op dit moment vind je het misschien ook comfortabeler om op je zij te slapen.

14 weken de babies groeien nu volledig zelf, hun organen zijn aan het rijpen.
Jouw placenta is nu volop aan het werk. deze voedt je baby´s en produceert hormonen.
De baby´s krijgen nu al wat haargroei (Lanugo), ze hebben al wenkbrauwen en wat hoofdhaar. En ze hebben een snor en haren op het voorhoofd, de buik en de handen. De haren blijven tot ongeveer de 37ste week.
Waarschijnlijk houden ze het huidsmeer, dat door de talgkliertjes wordt aangemaakt, op zijn plek. De huidsmeer is een beschermlaagje, dat jouw kleintjes beschermt tegen het effect van het vruchtwater en tegen infecties.
Rond de 4de maand zullen de haren in de wenkbrauwen en hoofd gekleurd worden door speciale pigmentcellen. De Lanugo verdwijnt voordat ze geboren worden.
De hartslag is ongeveer twee keer zo snel als dat van ons, tussen de 120 en 150 slagen per minuut. Alle grote spieren zullen nu reageren op signalen vanuit de hersenen, de armen kunnen bewegen en buigen. Hun gehele zenuwstelsel werkt vanaf dit moment volledig. Ook zullen de kleintjes zo nu en dan drinken en plassen.
Als je nu een kijkje van binnen kon nemen, zou je nu twee volledige gevormde baby´s kunnen zien met hun eigen individuele vinger afdrukken. De kleintjes hebben hun gewicht meer dan verdubbeld, en wegen zo een 65gr en zijn zo’n 10cm elk. 

Wat gebeurt er bij jou Dit is ook de begin van jouw 2de trimester en jouw baarmoeder blijft groeien, en heb je nu al loszittende kleding aan of zit je al in de positiekleding. Is je zwangerschapsbroek te los, geen probleem- in de binnenkant van je broek zit er elastiek die kun je straktrekken, en via het knoopje vastzetten.

Week 15 van nu af aan wordt de meeste energie gestopt in het groeien en volledig tot ontwikkeling komen van de kinderen.

Hun hoofdhaar wordt dikker en ze hebben nu ook hun eerste wimpers. De drie botjes in hun binnenoor zijn als eerste die hard worden, dat betekent dat ze nu al waarschijnlijk kunnen horen. Je moet alleen begrijpen dat het gehoorcentrum in hun hersenen waarmee ze geluiden kunnen horen, nog niet volledig ontwikkeld is. Maar ze kunnen wel waarschijnlijk jouw maag horen knorren, je hart kloppen, en je stem en misschien ook wel geluiden van buitenaf. Als je het nog niet deed, zing zo nu en dan voor ze. 

Jouw kleintjes zijn nu zo´n 13,5 cm en wegen zo´n 100 gram. Hoe verandert jouw leven: jouw hart produceert zo’n 20 procent extra, en misschien heb je het gevoel dat je soms wat meer zuurstof nodig hebt. De tijd is aangebroken om wat aan prenataal onderzoek te laten doen, waarover je men hoort spreken. De bedoeling van zo’n onderzoek is, om te zien of jouw kleintjes een ernstige aangeboren afwijking heeft.

Wat gebeurt er bij jou Het is goed nieuws om te horen dat je nu officieel in je tweede trimester zit. Het betekent niet alleen dat de kans op een miskraam zeer klein is, maar ook zal de ochtendmisselijkheid (misschien) niet meer aanwezig zijn. Ook zal nu jouw energie terugkomen, doordat je je een stuk fitter zult voelen vooral als je in de begin fase erg misselijk bent geweest. En kijk je uit met blijde verwachtingen op de komst van jullie tweeling. 

Niet vergeten:  Als je het nog niet doet, begin dan nu met oefeningen, vooral voor de buik en de bekkenbodemspieren. 

Wanneer kun je het beste op vakantie? In de eerste drie maanden, doordat je misschien heel erg misselijk bent en vaak moet overgeven heb je misschien geen zin om te reizen. 
In het tweede trimester (week 20 tot week 27) is het voor jou een betere tijd om te reizen. Er wordt alleen soms geadviseerd om niet na 26 weken te vliegen i.v.m de risico's die een tweeling (meerling) zwangerschap met zich mee brengt. Om evt. een premature bevalling tegen te gaan. Het is daarom raadzaam om als je toch op vakantie wilt gaan in je tweede trimester het te overleggen met de gynaecoloog. Die heeft een betere kijk op jouw situatie.

Met 16 weken is het mogelijk om het water in de buik, de urine en blaas te observeren. Dit betekent dat de baby´s het vruchtwater drinken, en dat de nierfunctie begint te werken. 
De urine die jouw foetussen produceren draagt bij aan het (amniotic fluid) vruchtwater, en de kleintjes beginnen al een beetje controle te krijgen in hun omgeving. 
Ongeveer 15 cm groot en wegen zo’n 120 gram, zijn de baby´s klein genoeg om in de palm van je hand te passen. 
Wat kan er nieuw zijn in deze week? Doordat de baby´s kleine slokjes vruchtwater drinken, wat helemaal geen kwaad kan, kunnen ze nu zich af en toe verslikken en de hik krijgen. Als je al eerder een kind hebt gekregen voel je misschien de baby´s bewegen. Sommige vrouwen voelen hun tweeling eerder dan anderen. 
De kleintjes zijn zich druk aan het bewegen. Hun hoofdje is nog steeds groter in verhouding tot hun lijfje. Ook ziet hun gezichtje er meer menselijk uit, hoewel hun kin nog klein is en hun mond breed, hun ogen zijn nog groot en gesloten. Als je nu zo even in je buik kon kijken zul je ook zien dat de ogen ver uit elkaar liggen. 
De geslachtsorganen zijn bij een echo zichtbaar, maar worden pas beter zichtbaar voor jou rond 20 weken. 
Het huidje is nog steeds doorzichtig, maar lijkt rood, omdat je de bloedvaten er doorheen ziet.

Wat gebeurt er bij jou De meeste vrouwen zullen rond de 16 en 20 weken leven beginnen te voelen. Je zult eerst wat gerommel voelen, dat meestal omschreven wordt als een vlinderachtig gevoel in je buik. Als je het eenmaal doorhebt, dan weet je zeker dat jouw kleintjes lekker aan het bewegen zijn. Vergeet niet om de “eerste” bewegingen te noteren. 

Vaginale afscheiding die wit /crème (wat dikker) is van textuur, is heel gewoonlijk en is meestal de functie van de oestrogeen productie. Mocht je afscheiding een andere kleur hebben dan wit (bruin of oranje), of gaat het gepaard met jeuken of een branderig gevoel, dan moet je gelijk je huisarts waarschuwen.

Plassen: Wees niet verbaast dat je meer ‘s nachts moet plassen. Ook kun je nog steeds rusteloze nachten hebben, probeer in dit geval je slaap in te halen de volgende dag. 

Dromen: Sommige zwangeren vrouwen melden dat ze meer dromen, ook zijn de dromen meer levendig/helder. Rusteloosheid is het resultaat van een vrouw, die aan het leren is om een comfortabele positie te vinden voor haar veranderende lichaam. 

Constipatie: Ook is constipatie niet onbekend tijdens de zwangerschap. Voldoende beweging ,vocht en vezel toename in je dieet is juist nu van belang.

Hoofdpijn: Ook zijn er vrouwen die flink last hebben van hoofdpijn, het is raadzaam om je huisarts hier over in te lichten zodat je niet een verkeerde pijnstiller inneemt. 

Zwangerschapskleding: Rond deze tijd groeit je buik dramatisch sneller, en die mooie taille die je vroeger had is een vage herinnering. De periode van uitspreiding komt sneller met een tweeling, losse en comfortabele kleding zal nu jouw nieuwe mode zijn, gedurende het restant van jouw zwangerschap. Bij het kopen van zwangerschapskleding, hou in gedachten dat jouw buik groter zal worden dan die van een eenling zwangerschap. Zo zul je merken dat de kleding die je nu koopt – in week 27 te klein zal zijn.

Borsten: Ook kunnen je borsten wel tot twee maten groeien. Het is het beste om naar een speciaalzaak te gaan waar ze je heel goed kunnen informeren. De schouderbandjes moeten breed zijn en de beha moet verstelbaar zijn. Let op als je een beha past dat de cup goed zit. 

Watervoetjes (opgezwollen voeten) is een bekende klacht, probeer minder lang te staan, neem wisselbaden, en draag platte schoenen die voldoende support geven. En een telefoonboek onder het voeteneinde van het matras leggen.

Week 17; Jouw kleintjes kunnen nu geluiden van buitenaf ontvangen en er soms van schrikken. Ook zijn alle ledematen, huid en spieren volledig ontwikkeld. Dus zullen ze nu ook de borstspieren beginnen te bewegen (alsof ze ademen). 
De baby´s zijn ongeveer 18cm lang ( de grootte van een avocado) en wegen nu meer dan hun placenta (ongeveer 150gr) 

Wat gebeurt er bij jou Terwijl jij meer gewichtstoename krijgt, en jouw baarmoeder groeit kun je bandenpijn krijgen. 
De gewrichtsbanden en spieren rond het bekken worden het zwaarst belast, waardoor ze zich oprekken. Dit kan pijn veroorzaken, in je bekken, onderin je rug, stuitje, schaambot en het kan uitstralen naar de liezen, billen en bovenbenen. Dit kan een teken zijn dat je last hebt van bekkeninstabiliteit. Vooral vrouwen die soepel in hun spieren en gewrichten zitten, of vrouwen die een slechte conditie hebben kunnen er meer last van krijgen. Ook kun je pijn krijgen als je uit een stoel probeert op te staan “startpijn’. 

Ervaring: Ik had veel last van pijn in mijn lies… en besloot toch even de huisarts te bellen. Ik kreeg meteen een verwijskaart voor de de fysio. Maar door toch te bewegen maar meer rust te nemen, een bekkenband te dragen en op een skippybal te zitten zodat ik mezelf minder kon belasten werd het minder. Ook al moest ik trappen lopen, zette ik dan steeds eerst de ene voet een tree hoger en trok dan de andere bij. Ook sliep ik met kussens tussen mijn knieën en enkels. Tja ik was ook een fanatieke zwemmer, en meldde deze pijn bij de docent zo kon ik rustig meedoen. Ik merkte wel doordat ik bleef oefenen, qua yoga en zwemmen dat het niet erger werd.

Je neus kan rond deze periode aardig verstopt zitten, of krijg je ineens extra afscheiding of zweet je meer door het extra bloed dat door je lichaam stroomt, en bloos je nu meer.

Mensen die nu naar jou kijken, kunnen duidelijk zien dat jij zwanger bent. Als je zwanger zou zijn van een eenling zou je je nog in je spijkerbroek kunnen wringen, jij hebt nu jouw normale kleding moeten vervangen door zwangerschapskleding. Dat is niet zo gek te bedenken omdat jij een extra baby draagt. De eenling moeder zal de bovenkant van haar baarmoeder voelen, midden tussen het schaambeen en haar navel. Terwijl die van jouw zeker 2 tot 3 inches hoger ligt doordat jij meer vruchtwater hebt. 

Ook kan het voorkomen dat jij en jouw partner een beetje gestrest zijn, omdat je je meer zorgen gaat maken over de baby’s gezondheid, hoe de bevalling zal verlopen, hoe zullen jullie het redden, enz dit is overigens heel normaal. 

Vruchtwaterpunctie: Dient om bepaalde afwijking in de foetus te ontdekken. Dit moet tussen de 16de en 18de week plaatsvinden. Er wordt een naald door de buikwand in het vruchtwater gebracht om er een monster van te nemen, zodat dit onderzocht kan worden op evt. afwijkingen. Dit gaat ook niet altijd zonder risico, er is toch een kleine kans op een miskraam als gevolg van de punctie, en zal daarom ook niet bij elke vrouw worden gedaan. Na de punctie moet je zo’n 4 weken wachten op de uitslag van de test, mocht er een afwijking geconstateerd zijn, krijg je de keus om de zwangerschap voort te zetten of af te breken. 
Wie komt er in aanmerking voor een punctie? Vrouwen die boven de 35 jaar zijn, omdat die een vergroot risico lopen op het krijgen van een kind met het Downsyndroom. Ook vrouwen bij wie een open rug, Downsyndroom, hemofilie of spierdystrofie in de familie voorkomt. Of vrouwen die al een gehandicapt kind hebben. 

Bekkenbodem spieren: Het is van belang dat je nu jezelf aanleert hoe je je bekkenbodem spieren kunt spannen en ontspannen. Dit zal niet alleen tijdens de bevalling helpen maar ook erna. Het helpt vooral om incontinentie en een verzakking van de baarmoeder tegen te gaan. 
Oefening: Probeer tijdens het plassen, de urinestraal in te houden, weer te laten lopen,en weer in te houden. Je kunt deze oefening ook doen terwijl je in bed ligt of op de bank zit. Je moet je dan gewoon voorstellen dat jouw bekkenbodem een lift is die omhoog gaat. Je lift heeft 10 verdiepingen, bij de eerste span je het licht aan, bij de tweede span je het iets meer aan tot dat je spieren volledig gespannen zijn. Hou het dan zo’n 5 tot 7 tellen vast en ga dan de verdiepingen af totdat je volledig ontspannen bent

Pers oefening; die je straks nodig zult hebben- adem diep in door je neus, en blaas uit via je mond terwijl je uitblaast duw je je bekkenbodem van je af (net alsof je een tampon probeert uit te poepen) hou dit 3 tellen vast, en puf 3x haal vervolgens diep adem door je neus en herhaal het. Rust dan even uit, let op dat je je adem niet in gaat houden, en dat je schouders ontspannen blijven, probeer ook niet je buik strak te trekken- probeer geheel ontspannen te blijven met de rest van je lichaam. De makkelijkste manier kan evt. zijn als je een grote boodschap moet doen. Zo kun je al een klein beetje oefenen op het persen. 

Ervaring: Als ik voor een grote boodschap naar het toilet moest, pakte ik een dik boek of een doosje waar ik mijn voeten op kon zetten, zo deed ik dan makkelijker mijn pers oefeningen.

Week 18 Hoe jouw tweeling groeit: Hun motorische bewegingen lijken nu meer gecoördineerd te zijn. Ook beginnen ze hun reflexen te testen, zo stompen en schoppen ze, en zuigen waarschijnlijk op hun duim of vingers, ze geeuwen. Ook vormen er kleine luchtzakjes (de alveoli) in hun groeiende longen. Alles is zo goed als ontwikkeld, ze hoeven nu eigenlijk alleen maar te groeien. Het enige dat constant zal ontwikkelen zijn hun hersenen. 
Hun skelet is nog steeds een soort van rubberig kraakbeen, maar begint al harder te worden, en in bot te veranderen. 
Als je deze week een echo laat maken, wie weet laten ze hun reflexen aan je zien, zoals het duimzuigen. 

De baby’s zijn nu ongeveer zo’n 20cm groot (de grootte van een augurk) en wegen rond de 200gr 

Wat gebeurt er bij jou Als dit jouw eerste zwangerschap is, dan moet je zeker nu de baby’s voor het eerst voelen. Omdat jouw partner de kleintjes nog niet kan voelen, kan hij moeilijk jouw vreugde met jou delen. 
Maak jij je zorgen dat jouw tepels te klein zijn, niet doen- de meeste tepel problemen worden gauw opgelost door een hongerige baby.

In week 19 Hoe groeien je baby’s: In deze week begint officieel de vijfde maand van de zwangerschap. 

De baby’s zijn nu twee keer zo groot als vorige maand. 

De volgroeide tandjes van de baby’s komen erdoor, achter de kleine tand-stompjes. De baby’s drinken een hoeveelheid vocht en kunnen dat nu ook beter verwerken, want ze plassen het nu ook uit. 

Aan het einde van deze maand zijn de baby’s ongeveer 22,5 cm lang. 

Wat gebeurt er bij jou deze week: Nu betere tijden aanbreken is de misselijkheid en het overgeven over, je zou zelfs kunnen ontdekken dat je meer eetlust hebt gekregen en waarschijnlijk heb je ook weer meer energie. 
Je zou alleen last kunnen krijgen van bandenpijn. Het voelt als een scherpe pijn op een bepaalde plaats aan 1 kant van je buik. Het kan ineens opkomen of na beweging. Het is spierpijn, veroorzaakt door het uitrekken van de baarmoeder en de gewrichtsbanden. Normaal gesproken is de pijn na een paar minuten weer over, echter als de pijn steeds terugkeert zou ik het wel ter sprake brengen bij de gynaecoloog.

Je partner kan nu ook de baby’s voelen bewegen.

In week 20: Gefeliciteerd, je hebt het gehaald tot halverwege! De baby’s zijn nu ongeveer 16 cm en wegen ongeveer een half pond. 

In de hersenen ontwikkelen zich speciale gedeelten voor reuk, tast, gehoor, zicht en gevoel. Dus dit is een belangrijke tijd voor de ontwikkeling van de zintuigen. 

Op dit moment kunnen op een echo de geslachtsorganen van de baby’s zichtbaar worden. Als het meisjes zijn hebben ze 6 miljoen eitjes in de eierstokken, als ze geboren worden hebben ze elk ongeveer 1 miljoen eitjes. 

Wat gebeurt er bij jou: Zwangerschapstip: je baarmoeder zet zich niet langer uit naar beneden tegen je blaas, dat betekent dat je misschien nu weer beter slaapt. De ene dag ben je vermoeider dan de andere. 

Symptomen  gevoeligheid voor zonlicht, vermoeidheid, verstopping, kortademigheid, veranderde seksuele behoefte, trek in hartigheid, verandering van slaappatroon, opspelend maagzuur, vaginale afscheiding, last van je rug door het gewicht van je buik, verstopte neus, bloedend tandvlees, bloedarmoede, hogere hartslag, lekkende tepels, glimmende huid, groeiende buik, hoofdpijn, striae, minder naar de WC hoeven 

Neem nieuwe symptomen altijd door met de gynaecoloog. Bespreek met je partner en evt. naaste familie hoe de bevalling zal verlopen. Of het nu vaginaal zal gaan of met een keizersnede. Probeer af en toe te ontspannen. Een cursus zwangerschapsyoga kan hierbij behulpzaam zijn. Hierbij leer je zoeken naar een manier om de baby’s zo comfortabel mogelijk te dragen en te ontspannen om stress te vermijden. Elke baby weegt nu bijna een pond, in week 24 weeg elke baby 1,5 pond en zijn ze ongeveer 30 cm lang.

Week 21 Hoe groeien je baby’s: Terwijl je tweeling non-stop groeit vormt zich een klein laagje vet onder de huid, zelfs het nesthaar wordt al gevormd over het hele lichaam. De baby’s zijn bedekt met een laag huidsmeer (een vette witte substantie), dit houdt de vochthuishouding van de baby’s in stand tijdens het lange verblijf in het vruchtwater. Soms is het huidsmeer nog zichtbaar na de geboorte.

Op dit moment is de huid van de baby’s zo dik dat je er niet meer ‘doorheen kijkt’, de tong is volledig ontwikkeld en als het meisjes zijn zijn de geslachtsorganen gevormd – vagina en baarmoeder – en zelfs de benen lijken beter in verhouding te staan met de rest van het lichaam. 

De witte bloedlichaampjes zijn gevormd en spelen een belangrijke rol bij het bestrijden van ziekte en infecties. 

De baby’s wegen ongeveer 450 gram en zijn ongeveer 27,5 cm lang. 

Wat gebeurt er bij jou: Kortademig? De meeste vrouwen zijn buiten adem na het beklimmen van een trap. Kortademigheid is normaal en kan nog iets erger worden omdat de nog steeds groeiende baarmoeder tegen je longen drukt. 

Je lijkt meer energie te hebben en voelt je supergezond op dit moment. Vergeet niet op tijd rust te nemen, zelfs als je het niet nodig denkt te hebben.

Je lijkt wel altijd honger te hebben, de komende weken zul je flink aankomen. Dus eet gezond, let op wat je eet en eet niet voor drie! 

Zorg ervoor dat je genoeg ijzer binnenkrijgt. De baby’s hebben het nodig, niet alleen om rode bloedlichaampjes aan te maken, maar ook voor andere dingen. IJzerrijk voedsel is bijvoorbeeld mager rood vlees, gevogelte, vis, linzen, spinazie en graanproducten waaraan extra ijzer is toegevoegd.

Week 22  Hoe groeien je baby’s; De wenkbrauwen en oogleden van de baby’s zijn volledig ontwikkeld en er zitten nageltjes op de vingertjes. 

Als je er al niet mee begonnen bent om tegen de baby’s voor te lezen en te zingen, sommige onderzoeken stellen dat baby’s beter drinken als je ze voorleest uit een boek dat ze in de baarmoeder al regelmatig hebben gehoord of liedjes zingt die ze in de baarmoeder al hebben gehoord.

De baby’s zijn ongeveer 29 cm lang en wegen ongeveer een pond. 

Wat gebeurt er bij jou:  Waarschijnlijk heb je nu wel in de gaten wanneer de baby’s wakker zijn en wanneer ze slapen. Het zou kunnen dat de baby’s besluiten lekker actief te worden op het moment dat je wilt gaan slapen. De schopjes zijn nog redelijk zacht… maak je niet ongerust, dat zal snel veranderen! 

Je zou flink last kunnen krijgen van opspelend maagzuur, als het echt vervelend wordt kun je een pepermuntje nemen of wat melk drinken… of ga even naar de apotheek en haal wat kalktabletten. Je tandvlees is op dit moment nog gevoeliger, zwangerschapshormonen kunnen ervoor zorgen dat het tandvlees gezwollen is, wat gemakkelijk bloedingen veroorzaakt, vooral als je aan het flossen of poetsen bent. Poets en flos regelmatig en niet te hard 

Je kunt wat stuntelig worden op dit moment, vergeet niet dat je meer gewicht met je mee draagt, je zwaartepunt is veranderd door de groeiende baarmoeder en je vingers, tenen en andere gewrichten zijn losser door de zwangerschapshormonen. Wees voorzichtig en kijk uit waar je loopt. Als je last hebt van opgezwollen voeten, wikkel ze dan in een koude, natte doek en leg ze omhoog, hou je voeten koel. 

Als je nog steeds last hebt van pijn in je rug….. een nieuwe bh zou kunnen helpen.

Week 23  Hoe groeien je baby’s: De baby’s zijn enorm beweeglijk, meestal als reactie op een hard geluid of aanraking in combinatie met geluid. Een hard geluid van dichtbij zal ze doen schrikken en ze zullen gelijk beginnen te schoppen.

Soms voel je kleine schokjes in je baarmoeder… heeft 1 van de baby’s de hik? 

Wenkbrauwen en oogleden zitten op zijn plaats. Lippen beginnen zich meer af te tekenen en de ogen zijn ontwikkeld, al zit er nog geen pigment in de irissen.

De hormoonproductie bij de baby’s (pancreas) komt gestaag op gang op dit moment. 

De baby’s lijken nu op mini pasgeboren baby’s. 

Wat gebeurt er bij jou : Je buik kan soms ineens heel hard worden, maar dat is niet echt pijnlijk. Dit is gewoon bij elke zwangerschap, maar bij een tweelingzwangerschap kan het eerder optreden. Dit noemt men ‘harde buiken’. 

Je kunt zelfs last hebben van steken in je zij. Doe het even kalm aan – ga even zitten, rust wat en doe wat yoga ademhalingsoefeningen en je zult merken dat de pijn verdwijnt. 

Je gewicht neemt nu zeer regelmatig toe. 

Je kunt nu echt last krijgen van extreem verlangen naar veel of ‘vreemd’ voedsel. Je mag daar best eens aan toegeven, zolang het maar geen dagelijkse gewoonte wordt om naar die heerlijke hamburger of dat chocolade ijsje te grijpen.

Week 24 Hoe groeien je baby’s: Door het vetlaagje is de huid van de baby’s nog wat dun en rimpelig. Ze groeien nu echt in de lengte, armen en benen hebben de juiste hoeveelheid spieren die ze dan ook vaak gebruiken. 

In de palm van de handjes en op de vingertoppen ontstaan ‘groefjes’. 

Elk klein gewrichtje in hun lichaampjes is nu gebogen, de kin op de borst, de ellebogen tegen de zij gedrukt en de kleine handjes zijn vaak omhoog tegen het gezicht als kleine boxertjes. Zelfs hun knietjes zijn gebogen tegen het lijfje. Hun kleine voetjes zijn gekruist en meestal opgetrokken tegen hun kleine kontjes (de klassieke foetus houding). 

Als ze wakker zijn zullen ze zeker bewegen en misschien behoorlijk schoppen en dan nemen ze weer de foetus houding aan om te rusten. 

De bloedvaten in de longen worden ontwikkeld om zich voor te bereiden op het ademen. Hoewel de baby’s kunnen slikken poepen ze normaal gesproken niet voordat ze geboren zijn. Zou de tweeling deze week geboren worden dan zijn de belangrijkste organen volledig ontwikkeld zodat ze even in leven blijven, maar de longen zijn nog niet volledig ontwikkeld. Ze zouden een speciale behandeling in het ziekenhuis nodig hebben en een tijd in de couveuse moeten. 

De handjes van de baby’s zijn zeer beweeglijk en ze zuigen soms misschien zelfs op hun duimpje! 

Wat verandert er bij jou:  Misschien voel je je wel een olifant…. het wordt nog erger! 

Doen je voeten zeer bij het lopen of boodschappen doen? Misschien is het verstandig om een paar nieuwe schoenen te kopen die je voeten meer ondersteunen. (er zijn ook inlegzolen te koop die de voeten masseren tijdens het lopen) 

Ben je nog aan het werk? Neem eens een dagje vrij of misschien is het wel mogelijk om parttime te werken? 

Als je moeite hebt om in slaap te komen ga dan overdag eens een uurtje wandelen of zwemmen.. misschien dat dat helpt. 

Waarschijnlijk voel je de baby’s dagelijks bewegen, het is nog moeilijk te voelen welke baby waar zit. Het kan zijn dat je de bewegingen aan 1 kant voelt. Je hoeft je daarover geen zorgen te maken, het zou kunnen dat beide baby’s dezelfde kant op aan het schoppen zijn. 

Denk eraan voldoende water te drinken om het vocht aan te vullen dat je verliest. Je voelt je immers warmer dan alle andere mensen in dezelfde ruimte. Je stofwisseling in ruststand is versneld, dus wees niet verbaasd als je de enige bent die zijn sweater wil uittrekken terwijl de rest juist een sweater aan wil trekken. 

Misschien word je wakker gehouden door krampen in je benen. De baby’s voeden zich immers met voedsel uit jouw lichaam en halen met name alle mineralen naar zich toe die ze kunnen krijgen….. Misschien heb je meer calcium nodig. Of vitamine supplementen. Neem alleen dingen die bedoeld zijn voor zwangeren of raadpleeg de gynaecoloog. Om de kramp in je benen te bestrijden… strek je been en buig je enkel, je kunt ook je partner vragen om de lange kuitspier te strekken… of misschien moet je het eruit lopen.

Zoek naar een fijne slaaphouding met je handen boven je hart, zodat zwellingen in je hand en pols worden tegengegaan. 

Kwaaltjes waar je last van kunt hebben: verstopte neus, bloedend tandvlees, bloedarmoede, lekkende tepels, glimmende huid, vergrote buik, roze wolk van de zwangerschap, gevoeligheid voor de zon, verstopping, wisselende seksuele behoefte, trek in hartigheid, veranderd slaappatroon, groeiende baarmoeder, vermoeidheid, opspelend maagzuur, gezwollen voeten, striae, bandenpijn door de zwaardere buik, hoofdpijn, bekkenpijn, vaginale afscheiding, minder naar WC hoeven 

Neem nieuwe symptomen door met je gynaecoloog.. doe alleen oefeningen die veilig zijn. 

Voortijdige weeën en vroeggeboorte kan veroorzaakt worden door:
-     eerdere vroeggeboorte         Heb je eerder een vroeggeboorte
                                                  gehad dan behoor je nu tot een
                                                  risicogroep.
-     Meervoudige zwangerschap Als je zwanger bent van meer dan
                                                 1 baby zit je in een hogere risicogroep.

Symptomen van mogelijke vroeggeboorte: Als deze symptomen zich voordoen betekent dat dat de gynaecoloog je nauwgezet in de gaten zal houden.
-     vaginale infectie
-     loslatende placenta
-     groeiachterstand bij 1 of beide baby’s
-     medische conditie van de moeder
-     slechte of onvolledige voeding van de moeder
-     blootstelling aan alcohol, sigaretten of drugs

Let op:
-     zwaar gevoel in het bekken
-     terugkerende weeën
-     afwijkende vaginale afscheiding
-     bloeding
-     bovenmatig vochtverlies via vagina
-     krampen

Je zult onderzocht worden en een fysieke test moeten doen… niet te vergeten een meting van weeën en van de hartjes van de baby’s. Meestal wordt er een echo gemaakt om te zien of de tweeling het goed maakt, er wordt een urine monster onderzocht op infecties. Wees niet verbaast als de gynaecoloog je vertelt dat je bedrust moet houden. 

24 weken is een magische grens in de zwangerschap, ze worden meer en meer levensvatbaar. In de 28e week hebben ze 90% kans om te overleven, dankzij enorme vooruitgang die is gemaakt wat betreft zorg voor premature baby’s. 

De tweeling gaat hun gewicht verdubbelen en komen rond de 1350 gram samen. De vetlaag groeit en ze krijgen meer pigment in de huid.

Week 25 Hoe groeien je baby’s: De botten van de baby’s zijn aan het verharden. Vanaf nu groeien de baby’s heel regelmatig, terwijl de proporties meer in verhouding komen en ze nemen meer plaats in in je baarmoeder. Ook worden de smaakpapillen gevormd en ze hebben al zachte tandjes. 

De baby’s zijn ongeveer 35 cm lang en wegen 850 gram.

Wat verandert er bij jou: Op dit moment is de zwangerschap nog goed draaglijk. 

Maar omdat je zo snel groeit en je buik nu echt groot wordt kun je pijn in je onderrug krijgen… en krampen. En misschien transpireer je meer omdat je hart en longen 50% harder moeten werken. 

Als je striae ontdekt op je buik, heupen of borsten… bedenk dan dat crèmes ze niet voorkomen maar wel de huid soepel houden. 

In deze week zullen zwangeren met 1 baby niet veel harde buiken voelen, zwangeren van een meerling wel. Wat is eigenlijk een harde buik? Het is een samentrekking van de baarmoederspieren en voelen als menstruatiekrampen. Meestal zijn ze niet echt pijnlijk. Als je aan je buik voelt is deze zo hard als een basketbal. Wanneer ontstaan harde buiken? Soms na verandering van houding, veel vrouwen hebben harde buiken na gemeenschap, het is immers een typische reactie op een orgasme en is normaal…. zolang het geen terugkerend patroon wordt. Sommige vrouwen hebben er 3 in een uur en dan 4 uur geen. Maar als je er 4 in een uur hebt moet je de gynaecoloog raadplegen… zelfs als ze pijnloos zijn. 

Waarschijnlijk vraagt de gynaecoloog hoeveel seconden de harde buik duurt…. Als je een harde buik hebt schrijf dan de tijd op en hoe lang de harde buik duurt (10 sec). Op die manier kun je de juiste gegevens doorgeven aan de gynaecoloog, die kan je dan sneller helpen en kan je vertellen wanneer je naar het ziekenhuis moet komen. 

Week 26 Hoe groeien je baby’s: We nemen aan dat ze nu kunnen horen. Tot nu reageerden ze alleen op de vibratie van muziek of in je stem. Maar aangenomen wordt dat je nu dus ook geluid kunt gebruiken om ze wakker te maken….. het wordt nu tijd om Mozart op te zetten. De baby’s beginnen hun vetreserves op te bouwen. Door hersenscans van baby’s in de buik weten we dat ze op aanraking reageren. Als je licht op je baarmoeder laat schijnen zullen de baby’s hun hoofd draaien, omdat een aantal optische zenuwen al werken, volgens wetenschappers. De bronchiën zijn zich aan het ontwikkelen, maar zullen pas na de geboorte volledig zijn ontwikkeld. 

Wat verandert er bij jou: Je kunt hele levendige en enge dromen hebben en onrustig slapen…. De meeste dromen zullen over je angsten en onzekerheden gaan. Als je droomt dat je wegrent of van grote hoogte valt dan betekent dat bijvoorbeeld dat je bezorgd bent om je onafhankelijkheid en vrijheid te verliezen als de baby’s geboren zijn. Rond deze tijd zal de gynaecoloog een test doen op zwangerschapsvergiftiging. Veel zwangeren ontwikkelen een lichte vorm hiervan door alle veranderingen in hun lichaam. Bewaar de extra energie of gebruik het verstandig, begin je voor te bereiden voor de komst van de 2 kleintjes als je dat nog niet hebt gedaan. En als je denkt dat je het erg druk hebt rond deze tijd, wacht maar tot de kleintjes geboren zijn. Maak een lijst van dingen die je nog moet doen en / of moet kopen. En als je dat al niet deed…… ga zwemmen, het is echt heerlijk om dat extra gewicht in het water even niet te voelen. 

Week 27 Hoe groeien je baby’s: Hun haar en gezichtskenmerken groeien nog steeds. Op dit moment kunnen we via een echo zien dat ze hun ogen open en dicht doen, ze zien echter niet of niet veel omdat er te weinig licht is. 

Uit studies is gebleken dat hersengolven de vier stadia van slaap doormaken. 

De kleur van de ogen zal pas definitief zijn na een paar maanden na de geboorte. Soms gebeurt het dat een paar uur na de geboorte de ogen bruin worden. 

Wat verandert er bij jou: Misschien heb je last van je buik, vooral tijdens het lopen. Een zwangerschapsband kan verlichting brengen. 

Je gaat het derde trimester in. Voor je het weet houd je je baby’s in je armen. 

Waarschijnlijk gaat je bloeddruk iets omhoog, dit is normaal. Maar als je plotseling veel aankomt, of je gaat wazig zien, en je handen en voeten worden dikker kun je last hebben van zwangerschapsvergiftiging. Als je één van deze symptomen hebt bel dan gelijk je gynaecoloog. 

Week 28 Hoe groeien je baby’s: De tweeling is heel verschillend met hun eigen ritme van slapen en wakker zijn… misschien heb je er al een patroon in ontdekt? 

De bewegingen van de baby’s zijn ongeveer hetzelfde, misschien merk je wat verschil in hoe hard ze schoppen.

Omdat ze nu vrij krap komen te zitten kunnen ze niet meer zo hard trappen als tot voor kort. Ze zeggen dat het kind dat het meest actief is in de baarmoeder straks ook fysiek het meest actieve kind zal zijn. Maar er zijn niet echt genoeg gegevens over dit feit. 

Nu je in het derde trimester bent aangekomen gaat de tweeling echt groeien en vullen de weinige ruimte die ze nog in de baarmoeder hebben.

Wat verandert er bij jou:  Waarschijnlijk gaat het jubelgevoel nu langzaam over, dit is de eerste week van het laatste trimester… en het lijkt de langste. 

Je voelt je vrij zwaar… en al dat extra gewicht gaat nu echt je rug en benen extra belasten. 

De druk van je groeiende baarmoeder kan rugpijn veroorzaken, soms wordt de pijn of druk verlicht als de baby’s zich in een andere positie manoeuvreren.

Misschien voel je verhoogde druk op je endeldarm, omdat de baby’s zich naar beneden bewegen, naar je bekken. 

En je oude vriend is terug…. en zorgt ervoor dat je steeds vaker naar het toilet moet. 

Rond deze tijd moet je ook alert zijn op veranderingen in vaginale afscheiding, vooral als het veel wordt en gepaard gaat met lichte jeuk of een branderig gevoel. Is dat het geval, neem dan contact op met je gynaecoloog. Houd in gedachten dat een vaginale infectie tot vroeggeboorte kan leiden en het is gemakkelijk vast te stellen en te behandelen. 

Kijk ook uit voor diabetes.

De bevalling is niet meer zo heel ver weg, dus als je je nog niet hebt opgegeven voor zwangerschapsgym o.i.d. kun je dat nu doen. 

Rust zoveel mogelijk, vergeet niet dat je extra calcium nodig hebt… calciumrijke producten: kaas / melk / yoghurt / soja melk

kwaaltjes; verstopte neus, bloedend tandvlees, bloedarmoede, veranderde seksuele behoefte, verandering van smaak, kramp in de benen, vermoeidheid, opvliegers, gevoeligheid voor de zon, verstopping, verhoogd hartritme, lekkende tepels, zwangerschapsgloed, toenemende bewegingen van de baby’s, opspelend maagzuur, striae, oedeem 


Aan het eind van de 32e week wegen de baby’s 1800 gram en zijn 35 tot 40 cm lang. 

Het lijkt erop dat de tweeling gelijk opgaan met een ‘enkeling’. 

En jij mams, kent nu alle beweginkjes van elke baby. Eindelijk groeien de lichaampjes in een betere verhouding tot het hoofd, dat was tot nu precies omgekeerd. Alle organen lijken te werken, behalve de longen….. deze moeten zich nog wat ontwikkelen. 

Week 29  Rond deze tijd vullen de baby’s je hele buik, openen hun ogen en draaien hun hoofd naar een sterke lichtbron. Net als de ‘enkele’ baby zal de tweeling nog steeds meer vet krijgen en het huidsmeer en donshaar zijn nog steeds aanwezig. De baby’s groeien bijne 1 cm per week. Aan het einde van deze week wegen de baby’s ongeveer 1200 gram en zijn ongeveer 37 cm lang. 

Wat verandert er bij jou: De laatste loodjes… een tweelingzwangerschap duurt meestal ongeveer 36 weken. Rond deze tijd kun je waarschijnlijk goed voelen waar een kontje of een hoofdje van een van de baby’s zit. Misschien heb je je buik al eens flink zien bewegen (het lijkt wel buitenaards). Je merkt dat de bewegingen van de handjes veel zachter zijn dan de bewegingen van een voet of knie. Als je het nog niet deed moet je nu echt gaan zwemmen. Het is een heerlijk gevoel om al dat extra gewicht even te verliezen in het water. Rond deze tijd moet je het misschien wat kalmer aan doen, dus probeer wat hulp te krijgen in het huishouden, of vraag je echtgenoot om je te helpen met bepaalde klusjes. Rond deze tijd worden nieuwbakken papa’s misschien wat bezorgd over de bevalling en daarna. Wat als het te lang duurt…. Hoe zal het gaan met de pijn. Het is belangrijk voor de nieuwbakken vader om mee te gaan naar de controles, als hij dat nog niet deed. Rugpijn is niet ongewoon tijdens je zwangerschap, maar let op nieuwe, ongebruikelijke pijn in je rug… het zou een teken kunnen zijn voor een vroegtijdige geboorte. Voor de dagelijkse rugpijn is een warm bad (meerdere malen per dag) heerlijk. Even bijna gewichtloos lekker in de badkuip. Let er alleen op dat het bad niet te warm is en vermijd de Jacuzzi... Dat is niet goed voor jou en niet voor je baby’s. 

Slapen kan nu echt moeilijk worden. Soms helpt het om vele kussens rondom te leggen of misschien heb je zo’n kussen op lichaamsgrootte gekocht. Probeer het ook eens op je zij, met een kussen tussen je knieën of op je rug met een kussen bij je billen. 

Week 30  zijn opgerold als kleine balletjes in je buik, hun kleine armpjes en beentjes zijn gekruisd en hun kin hebben ze op de borst. Ze wegen nu zo’n 1300 gram en zijn ongeveer 38 cm lang van top tot teen. 

Wat verandert er bij jou: waarschijnlijk voel je dat de baby’s langzaam aan het indalen zijn. Je kunt rond deze tijd meer druk voelen in de onderbuik. Op dit punt is ademen en eten voor een zwangere van 1 baby gemakkelijker, maar dat geldt niet voor jou. Je eetgewoonte zal afnemen omdat je bijna geen plaats meer hebt. Lopen is waarschijnlijk wat ongemakkelijk en je hebt het gevoel dat je constant moet plassen. Ook al lijkt het een hele onderneming, het zal je goed doen om een avondwandeling te maken met je partner. Misschien wil je zelfs wel even winkelen…. een bakje koffie drinken en langzaam weer naar huis waggelen. Het is belangrijk dat de kersverse tweelingvader voorbereid is voor het moment van de bevalling. Welk nummer moet hij draaien, waar staat de tas, de papieren die mee moeten enz. Misschien kan het volgende lijstje hierbij helpen. 
1. herkenning dat de bevalling echt is begonnen 
2. weten hoe je de tijd tussen weeën moet meten en de lengte van een wee 
3. ga niet te vroeg naar het ziekenhuis 
4. begrijp de verschillende fasen van de bevalling 
5. doe actief mee 
6. coach je zwangere vrouw 
7. wees voorbereid 
8. knip de navelstreng door als je wilt 

Het is misschien handig om de waarschuwingssymptomen van zwangerschapsvergiftiging door te nemen met je gynaecoloog. Als je een van de volgende symptomen hebt waarschuw dan de gynaecoloog zo snel mogelijk. 
- verandering van je gezichtsvermogen, wazig zien of zware hoofdpijn 
- pijn in je buik 
- toegenomen zwelling in het gezicht, handen en voeten 

Wanneer je een minder ernstige vorm hebt zal de gynaecoloog je bedrust voorschrijven en zal vaker je bloed nakijken. In ernstigere gevallen zal misschien een vroege geboorte noodzakelijk zijn. 

Week 31 Je tweeling gaat steeds sneller in gewicht toenemen en in de lengte groeien. De longen en spijsverteringsstelsel zijn bijna volledig ontwikkeld… Zover we weten kunnen de baby’s de ogen open en dicht doen en zelfs zien in de baarmoeder. Aan het einde van de week wegen je baby’s ongeveer 1400 gram en zijn ze ongeveer 39 cm lang. 

Wat gebeurt er bij jou: Met je toenemende omvang en enorme baarmoeder heb je misschien last van kortademigheid. Ga rechtop zitten….. in de ‘Buddha’ positie of met een stapel kussens in je rug. Je borsten lijken wel een ton te wegen. Misschien wil je zelfs ’s nachts een bh dragen, onthoud dan dat je beter geen bh met beugels kunt dragen, dat kan problemen geven wanneer je borstvoeding wilt geven. Gebruik dus gewoon een zwangerschaps- of voedings bh. Vergeet niet: blijf niet staan als je kunt zitten en blijf niet zitten als je kunt gaan liggen. 

Week 32 Je baby’s wegen nu waarschijnlijk rond de 1600 gram en zijn ongeveer 40 cm lang. Geen wonder dat het een beetje vol raakt daar! Normaal gesproken moet een baby een gewicht van 2 kilo bereikt hebben om uit het ziekenhuis ontslagen te worden. Maar meestal is het gewicht niet het belangrijkste. Je baby’s kunnen een perfect gewicht hebben maar een probleem hebben met de longen of met iets anders terwijl zijn of haar broertje of zusje aan de lichte kant is maar verder geen problemen heeft en zelfs niet in de couveuse hoeft. Maar tweelingen die rond de 32 weken geboren worden liggen meestal een tijdje op de intensive care. De ontwikkeling van de longen gaat in dit stadium nog steeds voort. Weldra zullen ze klaar zijn voor de eerste ademtocht! Al werkt de placenta misschien nog vrij goed, misschien moeten je baby’s een beetje delen. Op dit moment liggen ze vrij krap en in elkaar gevouwen, dus de positie waarin ze nu liggen verandert waarschijnlijk niet meer. Als je 1 of 2 jongetjes verwacht zijn de balletjes waarschijnlijk ingedaald. Soms gebeurt dit pas na geboorte. Als het met 6 maanden nog niet is gebeurd moet hij geopereerd worden. Het is een kleine operatie en laat ook maar een heel klein litteken achter. Aan het eind van deze week zou een enkele baby ongeveer 42 cm lang zijn en rond de 2 kilo wegen. 

Wat gebeurt er bij jou:  Als je een vriendin hebt met een baby’tje is het misschien leuk om een middagje daar naartoe te gaan om te zien hoe de baby zich beweegt en te proberen of je de bewegingen herkent in je buik. Als je borstvoeding wilt geven kun je beginnen met het masseren van je nippels. Wat je aan gewicht aankomt gaat rechtstreeks naar de tweeling, tenminste in elk geval de helft….. het ligt er een beetje aan wat je eet, onthoud dat de tweeling vet aan het opbouwen is om buiten je buik te overleven. 

Voor de mannen: Je hoeft niet bezorgd te zijn dat het hebben van gemeenschap schadelijk is voor de baby’s. Voor de meeste vrouwen is het geen probleem totdat de vliezen breken en misschien helpt het de bevalling op gang te komen! Dus ga ervoor! Als je moeite hebt met ademen, ga recht staan of zitten. Nu moet de tas voor het ziekenhuis wel klaar staan. Vraag het ziekenhuis wat je nodig hebt… dit kan per ziekenhuis verschillen. Zorg dat een briefje voor handen is waar het telefoonnummer op staat dat je moet bellen. Schrijf daar ook je eigen adres op, dit vergeet je gemakkelijk in paniek. Het lijkt alsof je heupen uit elkaar groeien, dat je nog steeds uitdijt. De tweeling beweegt nog steeds veel, maar je voelt het misschien minder. En dat is maar goed ook! Je kunt meer last krijgen van harde buiken. Hou het wel in de gaten, heb je er meer dan 4 in een uur neem dan de tijd ertussen even op. Zit er bijvoorbeeld 10 minuten tussen en in het volgende uur maar 8, bel dan de gynaecoloog.

Week 33 De baby’s blijven groeien en het wordt alsmaar krapper in je buik.

Wat gebeurt er bij jou: De krapte in je buik kan de ongemakken zoals opspelend maagzuur nog wat verergeren of misschien had je er tot nog toe geen last van en nu wel. Het helpt soms om op een wat dikker kussen te slapen met je hoofd. Ook de harde buiken komen misschien vaker voor, door de krapte in je buik. Dit is niks om je ongerust over te maken, maar nogmaals, houd de tijd ertussen in de gaten en het aantal harde buiken per uur. 

Week 34  De groei van je baby’s zet zich voort, vergeleken met een ´enkele´ baby groeien ze misschien iets langzamer, aan het eind van deze week zou een enkele baby ongeveer 2200 gram wegen en ongeveer 49 cm lang zijn. De schedel is nog buigzaam en zit nog niet helemaal aan elkaar, om de doorgang door het geboortekanaal te versoepelen. De huid wordt rozer, en ze zien verschil tussen dag en nacht. 

Wat verandert er bij jou: Mama’s, misschien zijn je voeten, handen, gezicht en enkels gezwollen, dit heet oedeem en betekent dat je water vasthoudt. Verrassend genoeg zal het helpen als je meer water gaat drinken. Je krijgt meer last van harde buiken, ze zullen ongeveer 20 tot 40 seconden aanhouden. Papa’s, misschien wil je naast toiletartikelen en schone kleding nog iets te lezen meenemen en vergeet het fototoestel of de filmcamera niet! 

Week 35  99 Procent van de babies die met 35 weken geboren worden overleven en hebben geen grote problemen. 

Wat gebeurt er bij jou: Als je borstvoeding wilt geven en je hebt er nog geen dan wordt het nu wel tijd om een voedings bh te kopen. Laat je in de winkel goed adviseren welke bh het meest geschikt is voor jou. Want hij moet voldoende ruim zijn en je moet hem kunnen openen met 1 hand. En natuurlijk moet hij voldoende steun geven. Als je een tintelend gevoel hebt bij je bekken, dat is de druk van de baby’s op de zenuwbanen in je benen en bekken. Dit gaat vanzelf over als de baby’s geboren zijn.

Week 36 Nu zouden de longen van je baby’s volledig ontwikkeld moeten zijn. Je tweeling ziet er niet meer zo rimpelig uit en is misschien zelfs een beetje mollig. Ook de teen- en vingernagels zijn volledig ontwikkeld nu. Het gewicht zal iets lager liggen dan bij een ‘enkele’ baby, 3200 gram tegenover 3400 gram.

Wat gebeurt er bij jou: Je houd waarschijnlijk nog steeds vocht vast, probeer je voeten omhoog te houden wanneer het maar kan. Je kunt levendige dromen hebben en misschien een beetje dagdromen deze tijd. Binnenkort zal dat allemaal over zijn. Je zou de gynaecoloog willen smeken de bevalling in te leiden, je lichaam heeft genoeg doorstaan en je bent klaar voor je nieuwe rol. Zorg dat de tas klaarstaat en dat je alles weet over tweelingen wat je wil weten. Je baarmoeder heeft nu 1000 keer de grootte als normaal. 

Met 37 weken  beschouwt men tweelingen als voldragen. Ze kunnen tot 50 cm lang zijn, in deze week beging het nesthaar te verdwijnen en ze slaan steeds meer vet op. Dit vet helpt hen de lichaamstemperatuur op peil te houden na de geboorte. De meeste tweelingzwangerschappen eindigen voor de 37e week, maar er zijn ook vrouwen die ze 40 weken uitdragen (zoals ik). Maar normaal gesproken geeft je lichaam aan rond of voor de 37e week dat het genoeg is geweest. 

38 – 40 weken  Zoals gezegd eindigen de meeste tweelingzwangerschappen rond de 37e week. Toch wordt er niet zomaar ingegrepen als je daaroverheen gaat. Zelf heb ik mijn tweeling precies 40 weken uitgedragen. Zelf denk ik dat dat mede komt doordat het mijn tweede zwangerschap was en doordat de eerste 9 dagen te laat was en een flink gewicht had (4220 gram). De laatste weken zal de gynaecoloog nauwlettend in de gaten houden of de baby’s zich nog goed voelen en voldoende eten krijgen. En natuurlijk of de conditie van de moeder voldoende is. Is dat allemaal in orde dan wordt er pas na de 40e week gesproken over een eventuele inleiding. 

Dus mocht je over de 37 weken heen gaan bedenk dan dat het het geboortegewicht alleen maar ten goede komt en dat jij en je baby’s dan eerder naar huis kunnen.